เพลี้ยแป้ง (rice mealy bug)

ชื่อวิทยาศาสตร์: เพลี้ยแป้งที่พบระบาดมีรายงาน 3 ชนิด ได้แก่
1. Pseudococus saccharaicola Takahashi
2. Trionymus sp.
3. Paraccus sp.
วงศ์ : Coccidae
อันดับ : Hemiptera
ชื่อสามัญอื่น :-

เพลี้ยแป้ง เพศเมียไม่มีปีก ลำตัวเป็นปล้องค่อนข้างสั้นยาวประมาณ 3-4 มิลลิเมตร มีผงแป้งคลุมอยู่ภายนอก มักพบเป็นกลุ่มระหว่างกาบใบและลำต้นข้าว มักอยู่กับที่ ไม่เคลื่อนไหว เมื่อฉีกกาบใบดูจะพบแมลงมีสีขาวคล้ายแป้งปกคลุม และเมื่อเอาส่วนแป้งที่ปกคลุมอยู่จะพบ แมลงตัวสีชมพู (ภาพที่ 1) เพศผู้มีปีก เคลื่อนย้ายโดยอาศัยมดพาไป หรืออาศัยลมพัดพาไป เพลี้ยแป้ง Pseudococus มีการลอกคราบ 3 ครั้ง ครั้งละ 5 วัน ระยะตัวเต็มวัย นาน 13 วัน วางไข่ได้ประมาณ 109 ฟอง เพศผู้ลอกคราบ 4 ครั้ง ระยะเวลานาน 15 วัน

ลักษณะการทำลาย

       เพลี้ยแป้งทำลายข้าวโดยการดูดกินน้ำเลี้ยงจากต้นข้าวตั้งแต่ระยะกล้าถึงระยะออกรวง ส่วนใหญ่พบทำลายช่วงระยะข้าวแตกกอ  ถ้ามีปริมาณมากทำให้กาบใบและใบข้าวเป็นสีเหลืองถึงน้ำตาล เหี่ยวแห้ง แคระแกร็น และแห้งตายทั้งกอ (ภาพที่ 2) ต้นที่ไม่แห้งตาย ไม่สามารถออกรวงได้ตามปกติ หรือออกรวงก็มีเมล็ดลีบ พบระบาดเป็นครั้งคราว มักพบระบาดเป็นหย่อมๆ หรือบางจุด ยกเว้นปีที่อากาศแห้งและฝนแล้ง ความเสียหายจะเกิดขึ้นมาก เช่น ในภาคเหนือตอนบน ที่อำเภอจุน จังหวัดพะเยา หรือภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

พืชอาศัย
ข้าว หญ้าข้าวนก หญ้าปล้องหิน หญ้าชันกาด หญ้าแดง หญ้าแพรก และกกต่างๆ

การป้องกันกำจัด
       1) เมื่อข้าวแตกกอ ถ้าพบต้นข้าวเน่าฟุบตาย หรือแห้งตายเป็นหย่อมๆ และพบเพลี้ยแป้งให้ถอนต้นข้าวที่มีเพลี้ยแป้งมาเผาทำลาย
       2) ในแหล่งที่พบการทำลายเป็นประจำ ไม่ควรปล่อยพื้นนาให้แห้ง