หนอนกระทู้กล้า (rice armyworm, rice swarming caterpillar, cutworm, armyworm, rice cutworm)
ชื่อวิทยาศาสตร์
: Spodoptera mauritia (Boisduval)
วงศ์ :
Noctuidae
อันดับ
: Lepidoptera
ผีเสื้อหนอนกระทู้กล้า เป็นผีเสื้อกลางคืน ปีกคู่หน้าสีเทาปนน้ำตาล ความกว้างของปีกกลางออกประมาณ 3.5-4 เซนติเมตร ปีกคู่หลังสีขาว (ภาพที่ 1) บินเร็ว สามารถอพยพได้ไกลเป็นระยะทางหลายสิบ หรือหลายร้อยกิโลเมตร ชอบเดินทางเป็นกลุ่มคล้ายกองทัพ วางไข่เป็นกลุ่มบริเวณยอดอ่อนของข้าว ตัวหนอนมีสีเทาถึงเขียวแกมดำ ด้านหลังมีลายตามความยาวของลำตัวจากหัวจรดท้าย แต่ละปล้องมีจุดสีดำ (ภาพที่ 2) ตัวหนอนฟักจากไข่ช่วงเช้าตรู่ และรวมกลุ่มกันกัดกินส่วนปลายใบข้าว กลางวันจะหลบอยู่ในดินใต้เศษใบพืชในพื้นนาที่แห้ง บางส่วนอยู่บนต้นข้าวส่วนที่อยู่เหนือน้ำในนาที่ลุ่ม ชอบเข้าดักแด้ในดินหรือบนต้นหญ้าตามขอบแปลง (ภาพที่ 3) ตัวหนอนโตเต็มที่ยาวประมาณ 3.5-4 เซนติเมตร กว้าง 5-6 มิลลิเมตร วงชีวิตจะแตกต่างกันตามพื้นที่ระบาด
ลักษณะการทำลาย
โดยทั่วไปหนอนจะทำลายข้าวในเวลากลางคืนหนอนระยะแรกจะกัดกินผิวข้าวเมื่อโตขึ้นจะกัดกินกัดกินทั้งใบและต้นข้าว เหลือไว้แต่ก้านใบ (ภาพที่ 4) ตัวหนอนจะกัดกินต้นกล้าระดับพื้นดินนาข้าวจะถูกทำลายแหว่งเป็นหย่อมๆ และอาจเสียหายได้ภายใน 1-2 วัน ความเสียหายเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว หนอนมีการเคลื่อนย้ายเป็นกลุ่มคล้ายกองทัพ จากการขยายพันธุ์หลายๆ รุ่นบนวัชพืชพวกหญ้า และเคลื่อนเข้าสู่แปลงกล้าและนาข้าวจากแปลงหนึ่งไปยังอีกแปลงหนึ่ง มักพบระบาดในช่วงฤดูฝน โดยเฉพาะหลังจากผ่านช่วงแล้งที่ยาวนาน แล้วตามด้วยฝนตกหนัก การระบาดจะรุนแรงเป็นบางปี บางพื้นที่
พืชอาศัย
ข้าว ข้าวสาลี ข้าวโพด ข้าวบาเลย์ ข้าวฟ่าง กระหล่ำ หญ้าข้าวนก
อ้อย ถั่วเขียว ยาสูบ ปอกระเจา ละหุ่ง และมันเทศ
การป้องกันกำจัด
1)
ไถพลิกดิน เพื่อทำลายดักแด้ที่อยู่ในดินหรือตอซัง
2) กำจัดวัชพืชตามคันนาหรือบริเวณใกล้เคียงเพื่อทำลายแหล่งอาศัย
3) ไม่แนะนำให้ใช้สารป้องกันกำจัดแมลง
เนื่องจากตัวหนอนที่พบส่วนใหญ่อยู่ในระยะเกือบเข้าดักแด้
และจะเข้ากัดกินใบข้าวและต้นข้าวภายใน 1 สัปดาห์ ทำให้ไม่คุ้มค่าต่อการลงทุน
หากพบการระบาดรุนแรง ควรไถทิ้งและหว่านปลูกใหม่