ไถหัวหมู เป็นอุปกรณ์ทุ่นแรงในการเตรียมดินขั้นต้น ทำหน้าที่พลิกกลบหน้าดินที่มีเศษฟางและวัชพืชขึ้นอยู่ รวมทั้งตากดินให้เชื้อโรคและแมลงที่เป็นศัตรูข้าวที่มีอยู่ในดินตายลง ลักษณะของขี้ไถของไถหัวหมูยังเป็นชิ้นใหญ่อยู่ซึ่งจะต้องมีการย่อยให้เป็นชิ้นเล็กต่อไป  โดยส่วนใหญ่ไถหัวหมู 1 ตัวจะมีใบหัวหมูอยู่ประมาณ 1-4 ใบหรือบางตัวอาจมีชุดไถหัวหมูจำนวน 2 ชุดซึ่งสามารถสลับกันใช้งานได้ ปัจจุบันในการเตรียมดินทำนามีการใช้งานไถหัวหมูน้อยเนื่องจากเกษตรกรลดขั้นตอนการเตรียมดินน้อยลงโดยใช้อุปกรณ์ทุ่นแรงอื่นๆ แทน เช่น ไถพรวน จานพรวน หรือโรตารี เป็นต้น ต้นกำลังที่ใช้ลากไถหัวหมูส่วนใหญ่ได้แก่ รถไถเดินตามขนาดไม่น้อยกว่า  10 แรงม้าและรถแทรกเตอร์ขนาดไม่น้อยกว่า