ชื่อพันธุ์

-

ดำดาษ 20

ชนิด

-

ข้าวเหนียว

คู่ผสม

-

ประวัติพันธุ์

-

ในปี 2557 ศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราชได้เก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวเหนียวดำดาษจากแหล่งปลูกในพื้นที่ หมู่ที่ 1 บ้านทุ่งควาย ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช นำมาปลูกศึกษาวิจัยและพัฒนาพันธุ์ ภายใต้โครงการคัดเลือกพันธุ์ข้าวไร่พื้นเมืองเพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหารในพื้นที่ภาคใต้ โดยเกษตรกรมีส่วนร่วม จากการเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวไร่และนำมาปลูกจำนวน 14 พันธุ์/สายพันธุ์ ข้าวเหนียว ดำดาษเป็นสายพันธุ์ ที่ 12 จึงให้ชื่อสายพันธุ์ว่า “ดำดาษ NSRC14012” ดำเนินการปลูกคัดเลือกพันธุ์ แบบหมู่ (mass selection) ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมันปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช คัดเลือกรวงจากต้นที่มีความสูงใกล้เคียงกัน การออกดอกสม่ำเสมอ ทรงกอตั้ง ลักษณะรวงค่อนข้างแน่น การแตกระแง้ปานกลาง คอรวงยาว ข้าวเปลือกสีฟางก้นจุด และมีลักษณะเมล็ดสม่ำเสมอทั้งรวง ในปี 2558 นำเมล็ดที่ได้จากการปลูกคัดเลือกพันธุ์แบบหมู่ วิเคราะห์สารที่มีคุณค่าทางโภชนาการ ที่บริษัทห้องปฏิบัติการกลาง (ประเทศไทย) จำกัด เพื่อต้องการทราบถึงสารที่มีคุณค่าทางโภชนาการที่โดดเด่น เพื่อจะได้พัฒนาพันธุ์ตามขั้นตอนการปรับปรุงพันธุ์ต่อไป พบว่า ข้าวเหนียวดำดาษ NSRC14012 มีคุณค่าโภชนาการสูงที่โดดเด่น คือ แอนโทไซยานิน มีอยู่ในปริมาณสูงถึง 905.48 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ซึ่งเป็นสารให้สีที่พบในพืช เนื่องจากสารชนิดนี้เกิดจากการรวมกันของสารประกอบฟีนอลิคหลายโมเลกุล จึงมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระที่สูง จึงได้นำไปปลูกคัดเลือกสายพันธุ์บริสุทธิ์แบบรวงต่อแถว (pure line selection) จำนวน 195 รวง ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมันปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และคัดเลือกแถวที่ 20 ให้ชื่อสายพันธุ์ว่า “ดำดาษ NSRC14012-20” มีลักษณะทางการเกษตรดีตามหลักการปรับปรุงพันธุ์ข้าว คือ ทรงกอตั้ง การออกดอกสม่ำเสมอ ความสูงสม่ำเสมอ จำนวนรวงต่อกอมาก การติดเมล็ดดี คอรวงยาว รวงยาว ระแง้ค่อนข้างถี่ ปี 2559 ปลูกศึกษาพันธุ์ขั้นต้น (2-row observation) ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมันปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ปี 2560 ปลูกศึกษาพันธุ์ขั้นสูง (4-row observation) ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมันปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลวังหิน อำเภอบางขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช ปี 2561 ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมัน ปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และทดสอบปฏิกิริยาต่อโรคไหม้ ในระยะกล้า ที่ศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราช และศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ปี 2562 ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตใน นาราษฎร์ ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมัน และยางพาราปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และทดสอบปฏิกิริยาต่อโรคไหม้ในระยะกล้า ที่ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง และศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราช ปี 2563 ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตในนาราษฎร์ ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมัน และยางพาราปลูกใหม่ของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ทดสอบการตอบสนองต่อปุ๋ยไนโตรเจน ในสภาพไร่แซมยางพาราของเกษตรกร ตำบลเขาโร อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช วิเคราะห์คุณภาพเมล็ดทางกายภาพ และคุณภาพเมล็ดทางเคมี ที่ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง ทดสอบปฏิกิริยาต่อโรคขอบใบแห้ง และโรคไหม้ในระยะกล้า ที่ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง และศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราช และประเมินการยอมรับของเกษตรกรต่อลักษณะทางการเกษตร ที่อำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช ปี 2564 ทดสอบปฏิกิริยาต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ที่ศูนย์วิจัยข้าวพัทลุง วิเคราะห์คุณภาพเมล็ดทางกายภาพ และคุณภาพเมล็ดทางเคมี ที่ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี และประเมินการยอมรับต่อคุณภาพการหุงต้มและรับประทาน ศูนย์วิจัยข้าวนครศรีธรรมราช

การรับรองพันธุ์

-

คณะกรรมการพิจารณาพันธุ์กรมการข้าว เมื่อวันที่ 27 กันยายน 2564

ลักษณะประจำพันธุ์

-

ข้าวเหนียวสายพันธุ์ดำดาษ NSRC14012-20 เป็นข้าวไร่ ไวต่อช่วงแสง ให้ผลผลิตในแปลงเกษตรกรโดยวิธีหยอดข้าวแห้งเป็นหลุม ในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมันเฉลี่ย 398 กิโลกรัมต่อไร่ ความสูงเฉลี่ย 157 เซนติเมตร จำนวนรวงต่อกอ 11 รวง อายุวันออกดอก 50 เปอร์เซ็นต์ เฉลี่ย/ช่วง 14 กันยายน - 4 ตุลาคม และให้ผลผลิตในสภาพไร่แซมยางพาราเฉลี่ย 407 กิโลกรัมต่อไร่ ความสูงเฉลี่ย 152 เซนติเมตร จำนวนรวงต่อกอ 11 รวง อายุวันออกดอก 50 เปอร์เซ็นต์ เฉลี่ย/ช่วง 15 - 18 กันยายน ลักษณะทรงกอตั้ง ลำต้นแข็ง แผ่นใบสีเขียว ขอบใบสีม่วง กาบใบสีเขียว ใบธงมีหลายลักษณะปนกัน ลักษณะรวงค่อนข้างแน่น รวงยาว 30.6 เซนติเมตร การแตกระแง้ปานกลาง คอรวงยาว ข้าวเปลือกสีฟาง ก้นจุด ความยาวเฉลี่ย 10.5 มิลลิเมตร กว้าง 3.04 มิลลิเมตร หนา 2.05 มิลลิเมตร ข้าวกล้องสีดำ ความยาวเฉลี่ย 7.44 มิลลิเมตร กว้าง 2.44 มิลลิเมตร หนา 1.80 มิลลิเมตร รูปร่างเมล็ดเรียว ข้าวเปลือก 1,000 เมล็ด น้ำหนัก 28.4 กรัม น้ำหนักข้าวเปลือก 10.4 กิโลกรัมต่อถัง คุณภาพการสีดีมาก ได้ข้าวเต็มเมล็ดและต้นข้าว (60.7%) ระยะพักตัวของเมล็ด 2 สัปดาห์

ผลผลิต

-

ผลผลิตสูงเฉลี่ย 407 กิโลกรัมต่อไร่

ลักษณะเด่น

-

เป็นข้าวเหนียว เยื่อหุ้มเมล็ดสีดำ คุณภาพการหุงต้มและรับประทานดี มีคุณค่าทางโภชนาการสูงเหมาะสำหรับนำไปแปรรูปเป็นอาหารว่าง และแปรรูปเป็นขนมในงานประเพณีต่าง ๆ

-

ให้ผลผลิตสูงเมื่อปลูกในสภาพไร่แซมยางพารา เฉลี่ย 407 กิโลกรัมต่อไร่ คุณภาพการสีดีมาก ให้เปอร์เซ็นต์ต้นข้าว 60.7 เปอร์เซ็นต์

-

เหมาะสำหรับปลูกในสภาพไร่แซมปาล์มน้ำมัน และยางพาราปลูกใหม่

ข้อควรระวัง

-

อ่อนแอต่อโรคไหม้ในระยะกล้า ค่อนข้างอ่อนแอต่อโรคขอบใบแห้ง และอ่อนแอมากต่อเพลี้ยกระโดด สีน้ำตาล

พื้นที่แนะนำ

-

ปลูกในสภาพไร่ ปลูกแซมยางพารา และปาล์มน้ำมันที่ปลูกใหม่ อายุ 1 - 3 ปี ในจังหวัดนครศรีธรรมราช และจังหวัดใกล้เคียง